Problemy wieku dojrzewania

Dla wielu nastolatków okres dojrzewania to czas, w którym pojawić się mogą problemy psychologiczne. Wiele z nich ma charakter przejściowy i stanowi naturalny etap rozwoju. Niestety niektóre dzieci w wieku dojrzewania nie są w stanie poradzić sobie ze wkraczaniem w dorosłość i samodzielność. Jakie zachowania nastolatka mogą być powodem do niepokoju? Na co zwrócić szczególną uwagę? Czy wizyta u psychologa może być rozwiązaniem problemów?

Okres dojrzewania wiąże się z przejściem od niedojrzałości do dojrzałości na wielu różnych płaszczyznach życia. W tym czasie dziecko kształtuje swoje postawy w zakresie rozwoju emocjonalnego oraz funkcjonowania społecznego. Rozwija również funkcje intelektualne. Jest to również okres, w którym młoda osoba tak naprawdę zyskuje poczucie własnej tożsamości oraz wartości. Zmiany, jakie towarzyszą jej w życiu, mogą jednak powodować wzmożoną emocjonalność, chwiejność nastrojów oraz wysokie napięcie. Po części jest to normalne i może wynikać ze zmian hormonalnych, jakie zachodzą w ciele. Jeżeli reakcje dziecka są zbyt silne, powinniśmy je kontrolować i stale obserwować.

Lista problemów, z jakimi mogą zmagać się nastolatkowie, jest otwarta i niemożliwym jest, by wymienić wszystkie bolączki wieku dojrzewania. Na wiele z nich wypływ mają rodzice, np. dając dziecku zbyt dużo lub zbyt mało swobody. Dziecko nie powinno czuć się osaczone przez dorosłych i powinno mieć prawo do życia we własnym świecie, oczywiście bez przechodzenia ze skrajności w skrajność. Wiele problemów związanych jest z nowoczesnymi technologiami oraz uzależnieniem od komputera. Część młodych osób jest również bardzo podatna na słowa innych, co może prowadzić do problemów z odżywianiem lub restrykcyjnych diet.

Wiek dojrzewania to również okres, w którym nastolatkowie zwykle po raz pierwszy stykają się prawdziwą wolnością i możliwością decydowania o sobie i swoim wolnym czasie. Są to osoby bez rozbudowanego doświadczenia życiowego, dlatego często eksperymentują. Jednym z przejawów samodzielności może być pierwszy kontakt z używkami, np. alkoholem lub papierosami. Ważne jest, by rodzic zachował czujność i nie przegapił okresu, w którym dziecko sięga po substancje zakazane, ponieważ może to skutkować uzależnieniem, z którym nastolatek nie będzie umiał lub chciał walczyć.

Niestety przyczyną problemów w okresie dojrzewania bardzo często są sami rodzice. Dorośli często nie zdają sobie sprawy z tego, że ich zachowanie jest niekorzystne dla zdrowia psychicznego dziecka. Jednym z przykładów jest zbytnia natarczywość. Jako rodzic musisz zdać sobie sprawę, że nastolatek to już nie małe dziecko i potrzebuje swojej własnej przestrzeni życiowej. Nie powinieneś też zbytnio krytykować dziecka. Oczywiście, konstruktywne uwagi na pewno mu nie zaszkodzą, ale ciągłe zwracanie uwagi i nieuzasadnione pretensje mogą być przyczyną braku wiary w siebie. Do innych częstych błędów, jakie popełniają rodzice, należy ocenianie przez porównywanie. To, że ktoś jest w danej czynności gorszy, nie oznacza, że nie ma wartości. Niestety porównywanie do innych może być przez dziecko odebrane jako próba ataku.

Zła sytuacja rodzinna, częste kłótnie, agresja słowna i przemoc cielesna to tylko niektóre z czynników mogących wpływać negatywnie na psychikę dziecka. Chociaż takie przypadki kojarzymy zwykle z domami patologicznymi, w rzeczywistości wcale nie musi tak być. Jeżeli nastolatek charakteryzuje się wysoką wrażliwością, nawet niewielkie kłótnie rodzinne mogą być dla niego źródłem stresu i powodować zaburzenia psychologiczne. Właśnie dlatego tak ważne jest, by w obecności dziecka powstrzymywać się od nerwowych kłótni, które mogą zaburzyć jego poczucie bezpieczeństwa.

Kluczową rolę w przebiegu okresu dojrzewania mają rodzice. Oczywiście, liczą się również inne czynniki, np. środowisko, w jakim dziecko przebywa na co dzień czy rówieśnicy, ale do rodzica należy kontrola nad dzieckiem. Aby nastolatek nie stracił zaufania w stosunku do opiekuna, powinien czuć się w jego obecności akceptowany oraz zrozumiany. Rodzic powinien szanować prywatność dziecka i zapewnić mu stabilność na co dzień. Ważne jest również współdecydowanie – rodzic nastolatka nie powinien podejmować decyzji za niego, jeżeli nie jest to konieczne.

Nieraz zdarzają się jednak przypadki, w których rodzic nie jest w stanie zapanować nad burzliwym zachowaniem nastoletniego dziecka. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy w jego postępowaniu możemy dostrzec agresję lub autoagresję, czyli samookaleczenie. W takich przypadkach nie warto czekać na rozwój wydarzeń. Zamiast tego trzeba szybko reagować, póki sytuacja dopiero się rozwija. Aby zapobiec tragedii często jedynym rozwiązaniem jest wizyta u psychologa, który po diagnozie dziecka może zaproponować odpowiednią terapię lub leczenie.

Wizyta u psychologa dziecięcego może być dużą pomocą dla rodziców, których dzieci zmagają się z problemami wieku dojrzewania, nawet tymi bardziej błahymi. Niestety młodzież w tym wieku jest już w pełni świadoma, jaka jest rola psychologa i często może odmawiać uczestnictwa w terapii. Jeżeli tak jest powinniśmy przekonać dziecko, że wizyty u psychologa są czymś normalnym i korzysta z nich bardzo wiele osób w różnym wieku. Nie oznacza to, że są one w jakimś stopniu gorsze. Otwartość na uczestnictwo w terapii może znacznie przyspieszyć jej skutki.

Terapia psychologiczna w zakresie problemów w okresie dojrzewania to najskuteczniejszy i najszybszy sposób, w jaki możemy poradzić sobie z problemem. Podczas spotkań psycholog będzie nie tylko rozmawiać z dzieckiem i poznawać jego motywacje, ale również udzieli rodzicom potrzebnych wskazówek i wskaże, co powinni zmienić w swoim zachowaniu, by dziecko ponownie osiągnęło równowagę psychiczną. Zaangażowanie opiekunów jest warunkiem udanej terapii.