Anemia – co jeść, by uzupełnić niedobory i czego unikać

Anemia to stan, w którym organizm ma za mało krwinek lub hemoglobiny, by dostarczyć tlenu do wszystkich komórek. Jest wiele rodzajów tej choroby, a każdy z nich ma inne źródła. Jedna z najczęstszych odmian anemii wiąże się z niedoborem żelaza. Organizm nie wytwarza go samodzielnie, dlatego musimy nieustannie go sobie dostarczać. Oznacza to, że zastosowanie odpowiedniej diety przy anemii pozwala wyrównać braki.

Grupy szczególnie narażone na tę chorobę to kobiety w wieku rozrodczym, kobiety w ciąży oraz osoby starsze. Niekiedy występuje też u dzieci. Odżywianie przy anemii z niedoboru żelaza jest podobne we wszystkich grupach wiekowych. Różnice pojawiają się raczej w przyczynach powstania choroby.

Produkty z wysoką zawartością żelaza powinny stać się jednym z podstawowych elementów diety przy anemii. Wegańska dieta w ciąży jest dość ryzykownym działaniem, które wymaga ścisłej kontroli. To pokarmy pochodzenia zwierzęcego zapewniają duże ilości brakującego pierwiastka i dobrą wchłanialność. W szczególności:

• wołowina (1,5-2,5 mg na 100 g),
• drób (1,6 mg),
• owoce morza (0,8 mg),
• ryby takie jak morszczuk, dorsz, łosoś norweski, tilapia, pstrąg, sardynka (0,3-2,9 mg),
• wątroba każdego rodzaju (17,9 mg, jednak zawiera też witaminę A, której nadmiar powoduje uszkodzenia płodu, dlatego w ciąży lepiej ją mocno ograniczyć, a niedobory żelaza wypełniać innymi produktami).

Poza mięsem warto postawić na żółtko jaj, pieczywo pełnoziarniste i płatki owsiane. Nie można zapomnieć o warzywach i owocach. One także zawierają składniki pomocne przy leczeniu chorób takich jak anemia – co jeść, by uzupełnić niedobory? Przede wszystkim:

• buraki – najlepiej surowe w formie surówek lub soków (0,8 mg na 100 g),
• marchew (0,3 mg),
• sałatę (0,9 mg),
• szpinak (3,8 surowy, 2,9 mg gotowany),
• brokuł (0,7 mg),
• nać pietruszki (5 mg),
• jabłko (0,1 mg).

Spożywanie dużej ilości żelaza warto połączyć z witaminą C. Dzięki niej pierwiastek ten lepiej się wchłania. Do zestawu warzyw i owoców powinny więc dołączyć:

• pomidory,
• chrzan,
• czerwona papryka,
• cytryny,
• pomarańcze,
• mandarynki,
• czarne porzeczki,
• truskawki.

Innym produktem, który warto włączyć do diety, jest kakao. Jest ono bogate w żelazo (13,9 mg na 100 g), dlatego gorąca czekolada lub ta w kostkach, zwłaszcza gorzka, pozytywnie wpłynie na zdrowie.

Czego unikać przy anemii? Przyswajanie żelaza utrudniają związki zawarte w kawie i herbacie. Nadmiar błonnika i wapnia również nie wpływa na naszą korzyść.

Dlaczego kobiety w ciąży są narażone na tę chorobę? Przyczyną anemii w ciąży jest wzrost ilości krwi. Jest jej więcej, dlatego staje się rzadsza, rozcieńczona. Aby funkcjonowała tak, jak powinna, musi mieć zapewnioną odpowiednią ilość hemoglobiny zawierającej żelazo. Jeśli nie dostarczymy go z pokarmem, skutkuje to właśnie anemią. Zdarza się, że to organizm nieprawidłowo przyswaja ten pierwiastek, jednak dieta przy anemii w ciąży to coś, co ma na to duży wpływ.

Obok właściwego odżywiania można podjąć dodatkowe działania w formie suplementacji. Powinna być ona stosowana wyłącznie na zalecenie i pod kontrolą lekarza. Anemia u kobiet w ciąży może nie mieć związku z żelazem, ale być spowodowana niedoborem witaminy B12 i kwasu foliowego. Wtedy konieczne jest przyjmowanie ich w postaci tabletek lub zastrzyków, co także lekarz ustala indywidualnie. Warto pamiętać, że równie istotne jest właściwe odżywianie przy anemii po porodzie.

Przyczyny anemii u dzieci są różne. Przyswajanie żelaza utrudnia nadmiar mleka, a dieta dzieci jest często bardzo bogata w ten produkt. Powszechnym problemem są zaburzenia odżywiania u dzieci. Mięso, ryby, jajka i warzywa to pokarmy, których kilkulatki często nie chcą jeść. Właśnie te produkty są podstawowym źródłem żelaza. Odżywianie przy anemii u dzieci nie różni się od diety dorosłych. Dlatego warto skupić się głównie na strategii, która pozwoli przekonać je do jedzenia.

• Cierpliwość. Jeśli dziecko regularnie odmawia zjedzenia jakiejś potrawy, powinniśmy tak samo regularnie ją proponować. Pewnego dnia po prostu spróbuje, o ile będziemy wciąż próbować.
• Łączenie starych i nowych smaków. Jeśli chcemy włączyć w jadłospis dziecka produkty, których wcześniej nie lubiło, warto połączyć je ze znanym i akceptowanym składnikiem.
• Posłodzenie potrawy pomoże dziecku polubić jej pierwotny smak. Jeśli podamy mu pokarm, który źle smakuje na słodko, chętniej zadowoli się oryginalną wersją.
• Wpływ grupy. Na nawyki żywieniowe dziecka wpływa społeczność, czyli inne dzieci. Obiady w szkole czy przedszkolu mogą nauczyć je smakowania nowych rzeczy. Łatwiej przekonać dziecko, że wątróbka czy jajka nie są takie złe, jeśli kolega lub koleżanka w tym samym wieku je uwielbiają.
• Zmiana konsystencji. Często niechęć do potraw nie wynika ze smaku, ale z ich struktury. Rozwiązaniem są koktajle, których zawartość może być dowolna. Ujednolicony wygląd pokarmu i neutralna konsystencja sprawią, że w wyobraźni dziecka będzie dziać się mniej i chętniej spożyje produkt.

U osób starszych obok niedoboru żelaza czy witamin przyczyną anemii mogą być choroby. Ryzyko powstania niedokrwistości chorób przewlekłych rośnie wraz z wiekiem. Wpływają na to przede wszystkim:

• reumatyzm,
• toczeń,
• zakażenia bakteryjne i grzybicze, pasożyty,
• niewydolności organów (serce, nerki),
• nowotwory.

Niektóre choroby przewlekłe sprawiają, że w szpiku kostnym powstaje mniej krwinek czerwonych, a czas ich funkcjonowania jest krótszy.

Jak temu zaradzić? Dieta przy anemii u osób starszych może polepszyć stan tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z niedoborem żelaza. W takim przypadku dostarczamy ten pierwiastek wraz z pokarmami w taki sam sposób jak u każdej innej grupy wiekowej. Jednak przy niedokrwistości związanej z chorobami przewlekłymi kluczowe okazuje się leczenie tych właśnie chorób.

Sposób odżywiania ma duży wpływ na funkcjonowanie organizmu. Dlatego tak istotne są zdrowa dieta dla dziecka oraz dostarczanie odpowiednich elementów w każdej grupie wiekowej. Należy jednak pamiętać, że o właściwe żywienie powinniśmy dbać, zanim pojawią się problemy.