Kiedy iść z dzieckiem do psychologa?
Do psychologa dziecięcego warto udać się wtedy, kiedy zauważamy jakieś niepokojące symptomy w zachowaniu dziecka. Pamiętajmy, że psycholog dziecięcy jest takim samym specjalistą, jak np. pediatra, czy dentysta, w tym sensie, że wizyta u niego wcale nie oznacza, że rodzic nie radzi sobie z wychowaniem dziecka, tak jak nie oznacza tego np. pójście z dzieckiem do dentysty. Chodzi po prostu o zasięgnięcie opinii specjalisty.
Pamiętajmy też, że nie każda sytuacja będzie wymagała podjęcia długotrwałej terapii. W wielu wypadkach zupełnie wystarczająca jest jednorazowa wizyta. Skorzystanie z pomocy specjalisty ma też tę zaletę, że specjalista będzie mógł rozwiać wątpliwości rodzica i dać mu obiektywną i bezstronną opinię na temat prawidłowości rozwoju dziecka.
Wśród symptomów, które często skutkują wizytą u psychologa dziecięcego, wymienić można:
1. Wyraźne objawy nerwicowe u dziecka – np. niewyjaśnione w inny sposób alergie albo bóle żołądka, tiki, jąkanie, moczenie się.
2. Powtarzające się problemy w relacjach z rówieśnikami – gdy dziecko jest ofiarą przemocy ze strony rówieśników, albo gdy samo wobec nich zachowuje się agresywnie, a także gdy dziecko nie wchodzi w relacje społeczne z rówieśnikami i trzyma się od nich z dala.
3. Problemy w relacjach rodzic-dziecko – np. kłótnie, trudności w komunikacji.
4. Rozwód rodziców – emocje z nim związane są bardzo trudne dla dziecka.
Więcej na ten temat: Jak się rozwieść nie krzywdząc dzieci?
5. Duża zmiana w zachowaniu dziecka – gdy częściej się smuci, złości albo izoluje.
6. Dziecko przestaje radzić sobie w szkole – gdy dostaje gorsze oceny, wielu rodziców przypisuje to np. lenistwu, jednak przyczyna może leżeć gdize indziej, np. w emocjach dziecka.
7. Dziecko jest wylęknione – boi się różnych sytuacji, jest zamknięte w sobie, nieśmiałe.
8. Dziecko ma niską samoocenę – gdy dziecko uważa się za gorsze od innych.
9. Nauczyciele lub osoby bliskie zgłaszają, że z dzieckiem dzieje się coś niedobrego.
Jak wygląda pierwsza wizyta u psychologa dziecięcego?
Na pierwszą wizytę przychodzi sam rodzic (opiekun) lub oboje rodziców (opiekunów), natomiast pierwsza wizyta przebiega bez obecności dziecka. Chodzi przede wszystkim o to, żeby dziecko nie odebrało tego, co mówi rodzic psychologowi, jako krytyki pod swoim adresem lub wręcz jako niezadowolenia rodzica z tego, jakie dziecko jest. Z drugiej strony ważne jest także, aby rodzic nie był skrępowany tym, że rozmowę słyszy dziecko, i szczerze opowiedział psychologowi o tym, jak problem wygląda z jego strony.
Wizyta trwa 50 minut. W tym czasie psycholog dziecięcy zbiera wywiad – pyta o stan zdrowia dziecka oraz o wszystkie informacje istotne do pracy nad zgłaszanym problemem. Następnie psycholog wspólnie z rodzicem określi cel pomocy dziecku i metody, jakie prowadzić będą do tego celu, w szczególności, czy będą potrzebne wizyty dziecka i jaka powinna być częstotliwość tych wizyt. Opowie też o tym, jak będą wyglądać jego spotkania z dzieckiem i czego można się spodziewać po terapii.
Dziecko u psychologa
Na początek niezwykle ważny jest sposób, w jaki rodzic poinformuje dziecko, że chciałby, aby dziecko udało się na wizytę do psychologa. Chodzi o to, aby spotkanie z psychologiem nie zostało przez dziecko odebrane jako „kara”. Lepiej, aby rodzic przedstawił dziecku psychologa, jako kogoś, kto może mu pomóc.
Psycholog dziecięcy potrzebuje najpierw zbudować odpowiednią relację z dzieckiem. Aby móc rozmawiać z nim o jego emocjach i odczuciach, dziecko u psychologa musi czuć się bezpiecznie i komfortowo. Dlatego psycholog dziecięcy zazwyczaj potrzebuje kilku spotkań, aby osiągnąć wyznaczone cele, z tym że oczywiście liczba spotkań zawsze zależy od konkretnego przypadku. Pracę psychologa z dzieckiem można podzielić na część diagnostyczną, kiedy psycholog bada i analizuje problem, oraz część terapeutyczną, kiedy pracuje nad realizacją postawionych celów.
Oczywiście sposób pracy zależy w dużej mierze również od wieku dziecka. W przypadku nastolatków może być to luźna rozmowa, w przypadku młodszych dzieci psycholog może zacząć np. od wspólnej zabawy. Wspólna zabawa pomaga nawiązać dobrą relację w naturalny i nienachalny sposób. Daje także psychologowi możliwość bezpośredniej obserwacji emocji i zachowania dziecka. Pomocna na początek może być też prośba psychologa, aby dziecko coś narysowało. Wtedy interpretacja takiego rysunku może służyć jako wstęp do rozmowy z dzieckiem i krok do zrozumienia problemu.
Przede wszystkim należy pamiętać, że psycholog zawsze dobiera metody pracy do konkretnego przypadku.