Rozszyfrowanie dziecięcych potrzeb dla wielu postronnych osób wydaje się być sporym wyzwaniem. Małe dziecko dopiero poznaje różne stany emocjonalne, ale jeszcze nie potrafi ich nazywać, ani nad nimi zapanować. Jego rozwój psychiczny trwa już do pierwszych godzin życia, by ze śpiącego noworodka uczynić niezależnego, w pełni rozwiniętego psychicznie i emocjonalnie człowieka. Jeśli zastanawiasz się, w jaki sposób przebiega rozwój psychiczny dziecka oraz jakie czynniki mogą wpłynąć na ten proces negatywnie, zachęcamy do dalszej lektury.
Czym jest rozwój psychiczny dziecka?
Rozwój psychiczny dziecka to złożony, wieloetapowy proces, który trwa wiele lat, a jego celem jest przystosować małego człowieka do życia w społeczeństwie. Obserwacja, zabawa, nauka konsekwencji podejmowanych decyzji od najmłodszy lat stymulują psychiczny rozwój dziecka, kształtując jego osobowość. Literatura wyróżnia następujące fazy rozwojowe dziecka:
- etap niemowlęcy
- etap przedszkolny
- etap wczesnoszkolny
- etap starszego dzieciństwa
- etap nastoletni.
Jak rozwija się psychika dziecka?
Choć pierwsze miesiące życia to okres, który nie zapada w pamięci, to właśnie wtedy zaczyna się rozwój psychologiczny dziecka. Noworodek uczy się, że uzewnętrzniając swoje potrzeby np. przez płacz. Kiedy otrzyma pokarm, bliskość lub świeżą pieluchę, wtedy najczęściej się uspokaja. Na pozór maleństwo wydaje się być całkowicie nierozumiejącą otoczenia istotą, ale już w pierwszy miesiącach doskonale rozpoznaje rodziców i obserwuje zachowania innych. Co prawda ograniczenia fizyczne nie powalają mu jeszcze naśladować starszych dzieci, ale wiedza zdobyta na drodze obserwacji będzie niedługo wykorzystana. Na etapie przedszkolnym dziecko doskonali umiejętność mowy, a to ogromny przełom w procesie, jakim jest psychologiczny rozwój dziecka. Dzięki nowej umiejętności dziecko może nie tylko zasygnalizować, że jest głodne, ale i wskazać, co dokładnie chciałoby zjeść. Rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym to również czas na pierwsze przejawy buntu i odkrycie, że potrzeby społeczne mogą zaspokoić nie tylko rodzice, ale i rówieśnicy. Na tym etapie rozwoju dziecko w pełnym wymiarze odkrywa, czym jest poczucie przynależności do grupy. To właśnie na tym etapie można zauważyć, że dziecko boryka się z pewnymi trudnościami, które mogłyby wpłynąć na jego rozwój. To dobry moment, by w ramach profilaktyki zdrowia psychicznego, odwiedzić specjalistę. Dobry psycholog dziecięcy w formie zabawy z dzieckiem, sprawdzi, czy rzeczywiście jest się czym martwić. Należy bowiem pamiętać, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie, a pewne odchylenia od powielanych w sieci standardów nie powinny być powodem do zmartwień.
Młody dorosły
Analizując fazy rozwoju dziecka, nie sposób nie zauważyć, że etapem, który najmocniej spędza rodzicom sen z powiek, jest etap, gdy dziecko uczy się niezależności, zaczyna mieć własne tajemnice, a nieudane wybory mogą rzutować na resztę życia. Mowa oczywiście o nastolatkach. I choć nie jest łatwo zaufać dziecku i pozwolić mu popełniać błędy, to właśnie ten okres jest kluczowy dla samopoznania i rozwoju mocnych stron. W tym okresie szczególnie pomocna może być rozmowa z psychologiem online.
Co wpływa negatywnie na kształtowanie psychiki u dzieci i nastolatków?
Kluczem do właściwego rozwoju dziecka jest oferowanie mu wsparcia i zrozumienia na każdym z etapów. Należy mieć na uwadze, że celem całego procesu jest stworzenia młodego człowieka, który rozumie zasady, jakimi rządzi się społeczeństwo, potrafią dopasować się do obowiązujących reguł, a jednocześnie zawalczyć o przetrwanie, własne spełnienie i ideały. Wszystkie etapy rozwoju psychicznego dziecka mają kluczowe znaczenie. Wśród czynników, które negatywnie wpływają na rozwój psychiczny dzieci i młodzieży, wyróżnia się: zaniedbanie w dzieciństwie, doświadczenia przemocowe, nadmierna krytyka oraz deprecjonowanie osiągnięć dziecka. Rozwój psychiczny dziecka w wieku wczesnoszkolnym może zostać zaburzony również przez chłód rodzica, lub nagłą zmianę taką jak rozwód rodziców lub nagła wyprowadzka do innego kraju.