Zespół lęku uogólnionego (generalized anxiety disorder, GAD) to termin określające zaburzenie psychiczne, należące do grupy zaburzeń lękowych. To stan, który uniemożliwia codzienne funkcjonowanie i znacząco obniża komfort życia. Sprawdź, jak wyglądają objawy lęku uogólnionego, gdzie szukać wsparcia i jak radzić sobie z nim na co dzień.
Lęk uogólniony – czym jest ciągłe zamartwianie się i kiedy przestaje być „normalne”?
O lęku uogólnionym można mówić w sytuacji, kiedy osoba nim dotknięta przestaje kontrolować zamartwianie się i taki stan trwa przez co najmniej pół roku. Lęk w przypadku GAD jest nieproporcjonalny do sytuacji i nie pozwala na normalne funkcjonowanie. Myśli mogą dotyczyć każdej sfery. Do najczęstszych przykładów zaburzeń lękowych uogólnionych można zaliczyć:
- Finanse – na przykład „nie mam wystarczająco pieniędzy, wpadnę w długi, stracę dom, firmę zajmie komornik”. Takie myśli pojawiają się mimo posiadania oszczędności,
- Zdrowie – „ból głowy oznacza guz mózgu, kaszel zapalenie płuc”, czyli obawy o swoje zdrowie, pomimo dobrych wyników badań czy braku dolegliwości,
- bezpieczeństwo bliskich – kontrola partnera, rodziny, dzieci, ciągłe sprawdzanie czy wszystko jest w porządku. Często towarzyszy temu lęk bez powodu przed nagłą i niespodziewaną śmiercią,
- praca – „wyrzucą mnie z pracy, nie jestem dość dobry, nie potrafię się zorganizować”,natrętne myśli, które nie są poparte żadnymi uwagami przełożonych,
- błahe, codzienne sprawy – „obiad pewnie był niesmaczny, codzienne obowiązki wykonuję niewystarczająco, na pewno zepsuje mi się samochód”.
Martwienie się na zapas i lęk bez powodu – psychologiczne mechanizmy GAD
Martwienie się na zapas to mechanizm, którego celem jest przygotowanie się na nadejście zagrożenia. Takie działanie prowadzi do ciągłego analizowania i obmyślania kolejnych negatywnych scenariuszy, co odbiera poczucie kontroli i zwiększa poziom lęku. Mechanizm jest prosty – pojawia się bodziec, który spotyka się z brakiem tolerancji niepewności. Rozpoczyna się proces analizy przebiegu wydarzeń, co powoduje negatywne emocje, napięcie, stres i lęk. Mózg wysyła sygnał, że trzeba wymyślić rozwiązanie, co nakręca pacjenta ponownie. Ciągłe zamartwianie się zaczyna zamieniać się w GAD.
Objawy lęku uogólnionego – jak rozpoznać, że to coś więcej niż stres?
Objawy lęku uogólnionego można podzielić na somatyczne (fizyczne) i emocjonalne. Do pierwszych można zaliczyć:
- Napięcie mięśniowe – bóle karku, pleców, zaciskanie szczęki,
- Zaburzenia snu – trudności z zasypianiem, płytki, przerywany sen,
- Kołatanie serca, tachykardia, zawroty głowy, potliwość, suchość w ustach,
- Dolegliwości żołądkowe – bóle brzucha, nudności, biegunki,
- Przewlekłe zmęczenie
W sferze psychicznej można spotkać się z takimi objawami jak:
- Nadmierne zamartwianie się,
- Trudne do kontrolowania obawy o przyszłość, bliskich lub finanse,
- Stałe uczucie napięcia i niepokoju, niezwiązane z jedną konkretną sytuacją,
- Drażliwość, łatwe wpadanie w złość,
- poczucie przytłoczenia ilością trudności,
- Problemy z koncentracją, skupieniem i zapamiętywaniem,
- Katastroficzne myślenie – przewidywanie najgorszych scenariuszy, które się nie wydarzą.
Warto wiedzieć, że lęk uogólniony często towarzyszy innym zaburzeniom. Może być to zespół stresu pourazowego, fobia społeczna, czy nawet depresja. Objawy te znacznie utrudniają codzienne funkcjonowanie i często prowadzą do wycofywania się z aktywności społecznych.
Jak radzić sobie z lękiem uogólnionym i kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Leczenie lęku uogólnionego opiera się głównie na psychoterapii. Najczęściej jest prowadzona w nurcie poznawczo-behawioralnym, ale wybór ostatecznie należy do specjalisty. Konieczne może być włączenie farmakologii. Na początkowym etapie rozwoju zaburzeń pomocą będzie rozmowa z psychologiem o lęku. Po kilku spotkaniach z pewnością poczujesz ulgę. Bardziej zaawansowane stany lękowe wymagają kompleksowego podejścia, w tym wdrożenia leków. W takiej sytuacji niezbędna będzie konsultacja z psychiatrą i rozpoczęcie psychoterapii zaburzeń lękowych pod okiem terapeuty. Dzięki regularnym spotkaniom pacjent uczy się jak radzić sobie z lękiem, zmienić podejście i nauczyć się funkcjonować bez ciągłego napięcia.
Jeżeli nie możesz dojechać na konsultacje stacjonarne to pomoc psychologiczna bez wychodzenia z domu również jest dobrym rozwiązaniem. Najtrudniejsze jest wykonanie pierwszego kroku, który umożliwi, Osobom z lękiem uogólnionym zaleca się dbanie o zbilansowaną dietę, regularną aktywność fizyczną i unikanie używek.