Prawidłowy rozwój dziecka i nabywanie kolejnych umiejętności cieszy każdego rodzica. Często opóźnienie w mówieniu czy chodzeniu wzbudza niepokój. Zdarzają się również sytuacje, w których pomimo prawidłowego rozwoju na pewnym etapie dziecko przestaje wykonywać te czynności i wraca do poprzedniego etapu. Sprawdź, czym jest regres w rozwoju dziecka i jak pomóc maluchowi.
Czym jest regres rozwojowy?
Regres rozwojowy u dziecka to czasowa utrata umiejętności, które dziecko wcześniej opanowało. Może to dotyczyć różnych obszarów, między innymi mowy, motoryki czy umiejętności społecznych. Czasem jest to naturalny, przejściowy etap, ale dla wielu rodziców stanowi podwód do zmartwień. Regres u dziecka może pojawić się w każdym wieku. Czasami trwa krótko i mija, a czasami rozciąga się na dłuższy okres. Niektóre dzieci mogą doświadczyć regresu tylko w jednym obszarze rozwoju, podczas gdy inne mogą mieć problemy w kilku dziedzinach jednocześnie. Ten etap jest zwykle tymczasowy i nie musi oznaczać trwałych trudności rozwojowych. Do najczęstszych form regresu należy:
- regres mowy – dziecko przestaje mówić znane słowa, wydaje mniej dźwięków lub przestaje je wydawać
- regres motoryczny – utrata umiejętności chodzenia, siadania, raczkowania, chwytania przedmiotów,
- regres emocjonalny – dziecko odczuwa lęk, potrzebuje stałej obecności rodzica,
- regres w sferze czynności samoobsługowych – na przykład trudności z samodzielnym jedzeniem łyżką czy załatwianie potrzeb fizjologicznych,
- regres społeczny – unikanie kontaktu wzrokowego, brak reakcji na imię, wycofanie się z relacji
Objawy regresu rozwojowego u dzieci
Zaburzenia w rozwoju dziecka często pojawiają się nagle, mogą trwać od kilki dni, tygodni, nawet do miesięcy i obejmować różne sfery. Do najczęstszych objawów należą:
- brak kontaktu wzrokowego,
- wykonywanie niekontrolowanych ruchów jak kiwanie się czy machanie rękami,
- brak reakcji na bodźce,
- zmiana zachowania – agresja, niepokój, pojawienie się zachowań obsesyjnych,
- problemy z komunikacją – pogorszenie się mowy, trudności w wyrażaniu potrzeb,
- trudności w koncentracji i nauce,
- zaburzenia snu,
Poszczególne rodzaje zaburzeń rozwojowych u dzieci różnią się w zależności od wieku. Jeżeli się pojawią to warto okazać maluchowi wsparcie, zapewnić poczucie bezpieczeństwa i bliskość.
Przyczyny regresji rozwojowej u dziecka
Zaburzenia rozwojowe dzieci mogą mieć różne podłoże. Czasami wynikają ze zmiany sytuacji, która dla malucha jest źródłem stresu. Może to być rozwód rodziców, przeprowadzka, czy pojawienie się na świecie rodzeństwa. Regres może być również związany z rozwojem – jeden krok do tyłu czasami pozwala dziecku zrobić dwa do przodu. Czasami powodem może być zmiana otoczenia – rozpoczęcie edukacji w żłobku czy przedszkolu, czy zmiana rutyny, do której dziecko było przyzwyczajone.
Regres umiejętności u niemowlaka czy przedszkolaka może, ale nie musi być objawem poważniejszych trudności, szczególnie jeżeli jest nagły, postępujący lub trwały. Zaburzenia rozwojowe u dzieci mogą wiązać się ze spektrum autyzmu, być objawem zespołu Retta, Hellera, padaczki, chorób neurologicznych czy metabolicznych. Niektórych przypadkach są również efektem przeżycia traumy psychicznej. W takiej sytuacji najlepiej obserwować pociechę i skorzystać z konsultacji ze specjalistą. Empatyczny psycholog dla dziecka przeprowadzi odpowiednią diagnozę lub pokieruje rodziców na dalszą diagnostykę.
Warto pamiętać, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie, dlatego porównywanie umiejętności z innymi nie jest dobrym pomysłem. Jeżeli widzisz niepokojące objawy to warto skorzystać z pomocy specjalistów, którzy przeprowadzą głębszą diagnozę i powiedzą, jak ćwiczyć z dzieckiem, by przywrócić utracone zdolności. Taka sytuacja jest często obciążająca psychicznie również dla rodziców, którzy szukają przyczyn także w sobie. Wówczas niezbędna będzie psychoterapia. Praca z terapeutą pozwala na odzyskanie komfortu psychicznego, walkę z obwinianiem się i daje motywację do dalszej pracy. Warto pamiętać, że szczęśliwy rodzic to szczęśliwe dziecko.