• Aleje Jerozolimskie 91, 02-001 Warszawa

    • polski
    • angielski

Kryzys niejeden ma wymiar

Kryzys niejeden ma wymiar

Kryzys niejeden ma wymiar

Kryzys niejeden ma wymiar 1024 683 Psycholog Seksuolog Warszawa - Poradnia "HARMONIA"

Kryzys psychiczny (emocjonalny) jest naturalnym elementem życia i można go określić jako „przejściowe, okresowe zaburzenia równowagi psychicznej spowodowane zagrożeniem powiązanym z sensem życia, ważnymi wartościami, w konfrontacji z ważnymi problemami życiowymi. Cechuje go stan napięcia emocjonalnego, w znacznej mierze przeżywanego lękowo” (Kubacka-Jasiecka, 2010, s.26).

Kryzys powoduje zmiany w wielu obszarach funkcjonowania, które wzajemnie na siebie wpływają tj. w sferze poznawczej, emocjonalnej, behawioralnej i biofizycznej. Ze stanem kryzysu intuicyjnie kojarzą się pojęcia: stres, konflikt, sytuacja trudna, krytyczna, poczucie beznadziei i bezradności, frustracja, utrata czy żałoba. Nasilenie i wzrost takich uczuć oraz myśli może powodować realne cierpienie, z którym trudno jest sobie radzić.

Nikt nie ma tak antykryzysowej odporności, aby mieć pewność, że nigdy kryzys go lub jej nie dotknie.

[vc_single_image image=”4065″ img_size=”full” align=”left” border_radius=”3″]

Ruchome piaski

,,Im bardziej walczysz i próbujesz się wydostać, tym szybciej piaski cię wciągają” (McKay i in., 2019, s. 56).

Kryzys, podobnie jak ruchome piaski, może wciągnąć bez żadnego sygnału ostrzegawczego – nagle i niespodziewanie. Może też pochłonąć w trakcie pustynnej przeprawy w pocie czoła po którymś kolejnym kroku. Ta metafora trafnie obrazuje dwojaki przebieg kryzysu:

  • stopniowy – narastający do nieznośnych rozmiarów np. nieskuteczne działanie, które prowadzi
    do wyczerpania dostępnych sposobów radzenia sobie
  • nagły – gwałtowna utrata adaptacji, zagrożenie np. kataklizm, zagrożenie środowiska.

W kryzysie dochodzi do stosunkowo nagłego i nieoczekiwanego wystąpienia stanu nierównowagi. Załamują się wtedy dotychczasowe wzory i schematy zachowania, co niesie za sobą subiektywne poczucia dyskomfortu psychicznego. Sytuacje wyzwalające stres i kryzys wiążą się z zagrożeniem dla własnej tożsamości – ma to kluczowe znaczenia dla osobistych wartości i poczucia sensu życia.

Kryzys i jego następstwa

Poczucie równowagi i poczucie bezpieczeństwa to konstrukty dynamiczne. Wszelkie wydarzenia, czy zmiany w środowisku lub życiu mogą spowodować brak komfortu i zachwianie emocjonalne. W takiej sytuacji naturalnie może pojawić się lęk, napięcie, czy depresja. Do kryzysu dochodzi wtedy, kiedy człowiek nie jest w stanie zatrzymać lub odwrócić biegu wydarzeń, a każda tego próba kończy się pogłębianiem braku równowagi i narastającym napięciem, niepokojem, cierpieniem, dyskomfortem i chaosem.

Warto wiedzieć jakie są symptomy kryzysu i po czym go rozpoznać. Wyróżnia się cztery współzależne płaszczyzny, na których się on przejawia:

1. Poznawcza:

  • załamanie naturalnej zdolności do rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji
  • zniekształcona percepcja wydarzeń
  • utrata zrozumienia jednoznacznych związków między wydarzeniami
  • dezorganizacja poczucia własnej tożsamości

2. Emocjonalna: nasilony lęk (przerażenie, obawa przed utratą kontroli, brak zdolności skupienia się), liczne obawy, wstrząs emocjonalny, wszechogarniające poczucie bezradności i beznadziei, poczucie straty, pustki, winy i krzywdy, złość, wstyd, skrępowanie

3. Behawioralna:

  • trudności w pełnieniu codziennych funkcji życiowych
  • trudności w opanowywaniu emocji i kontroli własnego życia
  • izolacja lub lęk przed samotnością lub wzrost zależności od otoczenia
  • działania impulsywne i nieprzemyślane (np. destruktywne)
  • zachowania niezgodne z odczuwanymi emocjami

4. Biofizjologiczna: rozstrojenie i dezintegracja procesów fizjologicznych, dolegliwości somatyczne.

Trzeba jednak pamiętać, że kryzys jest stanem unikalnym dla danej osoby. Oznacza to, że każdy może indywidualnie, w charakterystyczny dla siebie sposób przeżywać, odczuwać i interpretować bieg zdarzeń.

Zrozumieć kryzys – zrozumieć człowieka

Kryzys jest czasowym załamaniem, które może rozstrzygnąć się w różnych kierunkach. Dlatego ważne jest, by zadbać o siebie i mieć odwagę korzystać ze wsparcia i pomocy specjalistycznej np. psychologa. Ludzie w kryzysie są osobami w pełni normalnymi i sprawnymi intelektualnie. Stres i lęk mogą utrudniać sprawne funkcjonowanie poznawcze, jednak nie można mówić w takim przypadku o niewydolności umysłowej, czy chorobie psychicznej.

Mimo osłabienia i dezorganizacji osoby dotknięte kryzysem zazwyczaj chcą i są zdolne do tego, żeby sobie pomóc. Warunkiem przywrócenia równowagi psychicznej jest interpretacja sytuacji kryzysowej jako natychmiastowej konieczności przeformułowania własnego życia, wyznawanych wartości, czy poczucia sensu życia.

Zagrożenie, a może szansa

Kryzys może być jednocześnie zagrożeniem i szansą. Zależy to od subiektywnej interpretacji i reakcji na sytuację.

Niewątpliwie kryzys to punkt zwrotny, wymagający natychmiastowych rozstrzygnięć i kierunku. Można określić go jako „odczuwanie lub doświadczanie wydarzenia, bądź sytuacji jako trudności nie do zniesienia, wyczerpującej zasoby wytrzymałości i naruszającej mechanizmy radzenia sobie z trudnościami. Jeżeli osoba będąca w kryzysie nie otrzyma wsparcia, może się to stać przyczyną poważnych zaburzeń” (James i Gilliland, 2004. s. 26).

Biorąc pod uwagę powyższe warto zaznaczyć z jakiego powodu stan kryzysu stanowi zagrożenie:

  • może dojść do poważnej dekompensacji, która ujawnia się np. poprzez agresję skierowaną na siebie lub na innych
  • może dojść do pewnego rodzaju wycofania się z powodu niemożliwej do wytrzymania sytuacji
  • trwanie w stanie dezorganizacji może generować myśli rezygnacyjne, a nawet samobójcze
  • pozorne uporanie się z kryzysem powodować może jego chroniczność
  • może prowadzić do uzależnienia
  • upośledza funkcjonowanie w podstawowych rolach i relacjach
  • możliwe zablokowanie rozwoju.

Jednocześnie kryzys to sytuacja, która daje szansę na zmiany, przeformułowanie, czy przewartościowanie pewnych spraw. Jeśli tylko się na to odważymy i damy sobie szansę.

Co dalej?

Mówi się, że kryzys może trwać od kilku dni do 6 miesięcy – jak sobie z nim radzić? Niekiedy czas to za mało, żeby wyleczyć rany. Kryzys jest sytuacją, która wymaga interwencji i pomocy psychologicznej. Doświadczane cierpienie poniekąd skłania do przełamywania wewnętrznych barier i włącza tendencję do poszukiwania wsparcia. Bądźmy otwarci na takie możliwości.

Autor: Anna Ciucias

Bibliografia:

  1. Kubacka-Jasiecka, D. (2010). Interwencja kryzysowa. Pomoc w kryzysach psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
  2. McKay, M., Fanning, P., Lev, A., Skeen, M. (2019). Relacje na huśtawce. Sopot: GWP.
  3. James, R., Gilliland, B. (2004). Strategie interwencji kryzysowej. Warszawa: PARPA.
Call Now Button